Τι είναι η εξωσωματική γονιμοποίηση
Όπως το λέει και το όνομά της, εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η γονιμοποίηση έξω από το σώμα.
Με τον φυσικό τρόπο, η γονιμοποίηση του ωαρίου από το σπερματοζωάριο γίνεται στη σάλπιγγα. Στην εξωσωματική γίνεται στο εργαστήριο, με τη βοήθεια ειδικών επιστημόνων, των εμβρυολόγων. Οι εμβρυολόγοι χρησιμοποιούν τα ωάρια της γυναίκας και τα σπερματοζωάρια του άνδρα (ή δότη) για να δημιουργηθούν τα έμβρυα. Με άλλα λόγια, η εξωσωματική παρακάμπτει ένα βήμα που δυσκολεύει, ώστε να προκύψουν ένα ή περισσότερα έμβρυα. Η γονιμοποίηση γίνεται «τεχνητά», αλλά τα έμβρυα που προκύπτουν αναπτύσσονται φυσιολογικά και μπορούν στη συνέχεια να μεταφερθούν στη μήτρα. Για να έχετε μια αίσθηση του μεγέθους: στο Ηνωμένο Βασίλειο, 1 στις 32 γεννήσεις προέρχεται από εξωσωματική — περίπου ένα παιδί σε κάθε σχολική τάξη
Πότε χρειάζεται εξωσωματική;
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η εξωσωματική είναι η μόνη λύση, αλλά δεν είναι ο κανόνας. Για τη μεγάλη πλειοψηφία των ζευγαριών, η εξωσωματική είναι μία από τις διαθέσιμες επιλογές — συχνά με τα καλύτερα ποσοστά επιτυχίας, όχι όμως η μoναδική.
Για παράδειγμα, προβλήματα ωορρηξίας συχνά αντιμετωπίζονται με πρόκληση ωορρηξίας, ενώ σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να έχει θέση η σπερματέγχυση.
Περιπτώσεις όπου η εξωσωματική είναι η μόνη ή σχεδόν μόνη επιλογή:
- Απόφραξη ή απουσία και των δύο σαλπίγγων (π.χ. υδροσάλπιγγες, χειρουργική αφαίρεση)
- Αζωοσπερμία, όταν βρίσκονται σπερματοζωάρια με χειρουργική λήψη από τον όρχη (διαφορετικά συζητείται σπέρμα δότη)
Περιπτώσεις όπου η εξωσωματική είναι η αποτελεσματικότερη επιλογή:
- Μεγάλη διάρκεια υπογονιμότητας. Στην ανεξήγητη υπογονιμότητα, η εξωσωματική έδωσε περισσότερες γεννήσεις σε σχέση με τη σπερματέγχυση με διέγερση (RR 1,54· 95% CI 1,04–2,28)
- Μεγαλύτερη ηλικία της γυναίκας. Το πλεονέκτημα της εξωσωματικής είναι σαφές από τα 38 έτη και άνω (RR 2,15· 95% CI 1,16–4,00), ενώ κάτω των 38 δεν βρέθηκε διαφορά
- Μέτρια έως σοβαρά προβλήματα σπέρματος
- Αποτυχία άλλων μεθόδων
- Ανάγκη προεμφυτευτικού γενετικού ελέγχου. Στην Ελλάδα, ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος γίνεται στο πλαίσιο εξωσωματικής και μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και σε ζευγάρια που μπορούν να συλλάβουν, για να αποφευχθεί η μετάδοση σοβαρής κληρονομικής νόσου
- Ενδομητρίωση, όταν δεν έχει επιτευχθεί σύλληψη μετά από 2 χρόνια αναμονής ή μετά από χειρουργική αντιμετώπιση
Ποιες μέθοδοι υπάρχουν
- Κλασική εξωσωματική (IVF). Γίνεται διέγερση των ωοθηκών και τα ωάρια τοποθετούνται μαζί με τα επεξεργασμένα σπερματοζωάρια, ώστε η γονιμοποίηση να συμβεί «μόνη της».
- Μικρογονιμοποίηση (ICSI). Ο εμβρυολόγος τοποθετεί ένα σπερματοζωάριο μέσα στο ωάριο. Έχει συγκεκριμένες ενδείξεις: προσφέρεται όταν χρησιμοποιούνται σπερματοζωάρια από χειρουργική λήψη ή κατεψυγμένα-αποψυγμένα ωάρια, και εξετάζεται όταν οι παράμετροι του σπέρματος είναι παθολογικές ή όταν προηγούμενη προσπάθεια κατέληξε σε αποτυχία ή σε πολύ χαμηλό ποσοστό γονιμοποίησης. Αντίθετα, δεν συνιστάται ως ρουτίνα μόνο λόγω μη ανδρικού παράγοντα, όταν οι παράμετροι του σπέρματος είναι φυσιολογικές και δεν υπάρχει άλλη ειδική εργαστηριακή ένδειξη.
- Εξωσωματική σε φυσικό ή τροποποιημένο φυσικό κύκλο. Χωρίς διέγερση ή με ελάχιστα φάρμακα, με στόχο 1–2 ωάρια.
Τι σημαίνει «ένας πλήρης κύκλος»
Αξίζει να ξέρετε ότι, με τη σύγχρονη λογική, ένας πλήρης κύκλος εξωσωματικής (με ή χωρίς ICSI) περιλαμβάνει ένα επεισόδιο διέγερσης των ωοθηκών και τη μεταφορά όλων των εμβρύων που θα προκύψουν, φρέσκων και κατεψυγμένων.
Είναι ασφαλής;
Η θεραπεία γονιμότητας χαρακτηρίζεται γενικά ως πολύ ασφαλής και οι περισσότερες γυναίκες δεν έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα προβλημάτων υγείας ή εγκυμοσύνης από όσες συνέλαβαν φυσιολογικά. Υπάρχουν όμως κίνδυνοι που πρέπει να γνωρίζετε: σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών, πολύδυμη κύηση, σπάνιες επιπλοκές από τις επεμβάσεις (λοίμωξη, αιμορραγία), και ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος προεκλαμψίας, διαβήτη κύησης και υπέρτασης στην εγκυμοσύνη.
Αναλυτικά, δείτε τη σελίδα Πώς γίνεται η εξωσωματική;.
Αθανάσιος Σιώζος MD, MRCOG
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
Μέλος Βρετανικού Κολεγίου Μαιευτήρων Γυναικολόγων
Εξειδίκευση στην Υπογονιμότητα και στην Αναπαραγωγική Ενδοκρινολογία
www.siozos.com
