Η μικρογονιμοποίηση (ICSI, ή ενδοωαριακή έγχυση σπερματοζωαρίου) είναι παραλλαγή της κλασικής εξωσωματικής.
Ακολουθούνται όλα τα στάδια της εξωσωματικής και η μόνη διαφορά είναι στη γονιμοποίηση: αντί να τοποθετηθούν τα σπερματοζωάρια μαζί με το ωάριο, ο εμβρυολόγος τοποθετεί ένα σπερματοζωάριο απευθείας μέσα στο ωάριο. Η τεχνική έχει συγκεκριμένες ενδείξεις και δεν είναι «καλύτερη εξωσωματική».
Πότε έχει ένδειξη
Το NICE ορίζει καθαρά τη θέση της: προσφέρεται ICSI όταν χρησιμοποιούνται σπερματοζωάρια από χειρουργική λήψη ή κατεψυγμένα-αποψυγμένα ωάρια, και εξετάζεται όταν οι παράμετροι του σπέρματος είναι παθολογικές ή όταν προηγούμενη προσπάθεια κατέληξε σε αποτυχία ή σε πολύ χαμηλό ποσοστό γονιμοποίησης.
Η HFEA προσθέτει πρακτικές περιπτώσεις: πολύ χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων, κακή μορφολογία ή κινητικότητα, προηγούμενη εξωσωματική με ελάχιστη ή καθόλου γονιμοποίηση, χειρουργική λήψη σπέρματος, χρήση κατεψυγμένου σπέρματος όχι άριστης ποιότητας, και κύκλοι με γενετικό έλεγχο εμβρύων.
Πότε δεν χρειάζεται
Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη ενημέρωση των τελευταίων χρόνων.
Η ICSI δεν συνιστάται ως ρουτίνα μόνο λόγω μη ανδρικού παράγοντα όταν οι παράμετροι του σπέρματος είναι φυσιολογικές, εκτός από τις ειδικές εργαστηριακές ή κλινικές ενδείξεις που αναφέρθηκαν παραπάνω — και ο λόγος είναι ότι τα δεδομένα δεν έδειξαν επίδραση στα ποσοστά γεννήσεων ή κλινικής εγκυμοσύνης σε αυτές τις περιπτώσεις.
Η ESHRE καταλήγει στο ίδιο: «Η ICSI δεν συνιστάται για υπογονιμότητα μη ανδρικού παράγοντα». Στην ίδια ανασκόπηση αναφέρεται ότι η χρήση της αυξήθηκε από 35% των κύκλων το 1997 σε πάνω από 70% το 2018, ενώ μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη σε 1.064 ζευγάρια χωρίς ανδρικό παράγοντα έδειξε συγκρίσιμα ποσοστά γεννήσεων (RR 1,11· 95% CI 0,93–1,32), με το κόστος της ICSI υπολογισμένο 8,3% υψηλότερο.
Η HFEA το λέει απλά: «Δεν υπάρχει επί του παρόντος επιστημονική τεκμηρίωση που να στηρίζει τη χρήση της ICSI σε περιπτώσεις υπογονιμότητας που δεν σχετίζονται με το σπέρμα του συντρόφου».
Αν σας προταθεί ICSI χωρίς ανδρικό παράγοντα και χωρίς ειδική εργαστηριακή ένδειξη, είναι απόλυτα εύλογο να ρωτήσετε γιατί.
Πώς γίνεται πρακτικά
Η μικρογονιμοποίηση γίνεται την ίδια ημέρα με την ωοληψία. Ο εμβρυολόγος, με ειδικό εξοπλισμό και μικροσκόπιο, επιλέγει ένα σπερματοζωάριο και το τοποθετεί μέσα στο ωάριο. Η υπόλοιπη πορεία (καλλιέργεια, εμβρυομεταφορά) είναι ίδια με την κλασική εξωσωματική.
Χάρη σε αυτή την τεχνική, πολλοί άνδρες με σοβαρά προβλήματα σπέρματος μπορούν να αποκτήσουν βιολογικό παιδί.
Τι άλλο χρειάζεται να ξέρετε
Η ICSI δεν εγγυάται γονιμοποίηση. Δεν γονιμοποιούνται όλα τα ωάρια και υπάρχει κίνδυνος βλάβης των ωαρίων κατά τον καθαρισμό και την έγχυση.
Τα ποσοστά επιτυχίας είναι πολύ παρόμοια με της κλασικής εξωσωματικής, γι’ αυτό δεν δημοσιεύονται χωριστά στατιστικά: εξαρτώνται κυρίως από την ηλικία της γυναίκας.
Η υγεία των παιδιών. Η HFEA αναφέρει ότι έχει προταθεί πιθανή σύνδεση της ICSI με μακροχρόνια θέματα υγείας, χωρίς να μπορεί να αποδειχθεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση με τα σημερινά δεδομένα, και ότι ορισμένα προβλήματα μπορεί να προκαλούνται από την υποκείμενη υπογονιμότητα και όχι από τη θεραπεία.
Η κληρονομικότητα της ανδρικής υπογονιμότητας. Υπάρχει πιθανότητα ένα αγόρι που γεννιέται μετά από ICSI να κληρονομήσει την υπογονιμότητα του πατέρα ή του δότη. Υπάρχουν πλέον ενήλικοι που γεννήθηκαν με ICSI, αλλά τα μακροχρόνια δεδομένα για την αναπαραγωγική τους υγεία παραμένουν περιορισμένα. Πάντως, όταν υπάρχει σαφώς καθορισμένη γενετική αιτία, ιδίως συνδεδεμένη με το χρωμόσωμα Υ, είναι πολύ πιθανό οι άρρενες απόγονοι να την κληρονομήσουν, οπότε μπορεί να εξεταστεί γενετικός έλεγχος πριν από τη θεραπεία και η γενετική συμβουλευτική είναι υποχρεωτική σε ζευγάρια με γενετικές ανωμαλίες.
Η έρευνα για τα θέματα αυτά συνεχίζεται.
Αθανάσιος Σιώζος MD, MRCOG
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
Μέλος Βρετανικού Κολεγίου Μαιευτήρων Γυναικολόγων
Εξειδίκευση στην Υπογονιμότητα και στην Αναπαραγωγική Ενδοκρινολογία
www.siozos.com
