Εποχικότητα και Ανθρώπινη Αναπαραγωγή: Είμαστε Πιο Γόνιμοι το Καλοκαίρι;
Αυτό για το οποίο είμαστε βέβαιοι είναι ότι η γονιμότητα στα ζώα καθορίζεται από την εποχικότητα, καθώς ο οίστρος για τα περισσότερα είδη συμπίπτει με την περίοδο που οι θερμοκρασίες είναι υψηλές. Για τους ανθρώπους, αντίθετα, γνωρίζουμε ότι μπορούν να συλλάβουν και να γεννήσουν κάθε μήνα του έτους.
Παρόλα αυτά, τελευταίες έρευνες φέρνουν στο φως νέα στοιχεία για τις ευεργετικές επιπτώσεις του καλοκαιριού στη γονιμότητά μας, αλλά και τη σημασία της εποχικότητας γενικότερα στον αναπαραγωγικό μηχανισμό των ανθρώπων. Τελικά, είμαστε πιο γόνιμοι το καλοκαίρι;
Το μυστήριο της γονιμότητας που σχετίζεται με τον καλοκαιρινό ήλιο
Η εποχικότητα είναι κάτι που φαίνεται να επηρεάζει την ανθρώπινη αναπαραγωγή για άγνωστους λόγους. Μια νέα μελέτη στην Αυστραλία διαπίστωσε ότι τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF) είναι πιο αυξημένα όταν η συλλογή ωαρίων γίνεται το καλοκαίρι. Η ίδια έρευνα έδειξε ότι δεν φαίνεται να παίζει κανένα σημαντικό ρόλο ποια εποχή του χρόνου γίνεται η εμβρυομεταφορά κατεψυγμένων εμβρύων στη μήτρα, παρά μόνο η εποχή της ωοληψίας.
Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα έδειξε ότι εάν τα ωάρια συλλεγούν το καλοκαίρι, το ποσοστό ζωντανών γεννήσεων είναι 31%, ενώ αν η συλλογή τους γίνει το φθινόπωρο, το ποσοστό πέφτει στο 26%. Οι ερευνητές με επικεφαλής τον γυναικολόγο Sebastian Leathersich του King Edward Memorial Hospital ανέλυσαν δεδομένα από 3.657 εμβρυομεταφορές. Τα έμβρυα που προέκυψαν από ωάρια που συλλέχθηκαν σε ημέρες με περισσότερες από 10 ώρες ηλιοφάνειας είχαν 28% περισσότερες πιθανότητες να οδηγήσουν σε ζωντανή γέννηση. Ωστόσο, η θερμοκρασία της ημέρας δεν φάνηκε να έχει αντίκτυπο.
Μια παρόμοια μελέτη του 2022 στη Βοστώνη διαπίστωσε ότι τα ωάρια που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είχαν 42% περισσότερες πιθανότητες να οδηγήσουν σε ζωντανή γέννηση από εκείνα που συλλέχθηκαν τον χειμώνα, ενώ οι θερμότερες ημέρες έδωσαν 34% περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.
«Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εποχές και η ηλιοφάνεια μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στη λειτουργία των ωοθηκών και την ποιότητα των ωαρίων, χωρίς απαραίτητα να επηρεάζουν τη δεκτικότητα της μήτρας.»
Ποιο είναι το κοινό συμπέρασμα και η εξήγηση;
Οι δύο μελέτες συμφωνούν ότι οι εποχιακοί παράγοντες επηρεάζουν τη συλλογή των ωαρίων, αν και διαφωνούν για το αν ευθύνεται η θερμοκρασία ή η διάρκεια της ηλιοφάνειας. Οι επιστήμονες εικάζουν ότι τα επίπεδα της Βιταμίνης D (που ενισχύεται από το ηλιακό φως) ή της μελατονίνης (που εμπλέκεται στην ωρίμανση των ωαρίων) μπορεί να κρύβονται πίσω από αυτό το μυστήριο.
Παράλληλα, μελέτη του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ (TAU) που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Steroids, έδειξε ότι η αυξημένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) του ήλιου βελτιώνει το ποσοστό γονιμότητας των γυναικών ηλικίας 30-40 ετών. Στις ηλικίες αυτές, ο ήλιος φάνηκε να προκαλεί αυξημένη έκκριση της αντιμυλλέριου ορμόνης (AMH), η οποία αποτελεί βασικό δείκτη για τα αποθέματα των ωαρίων.
Γιατί τον Σεπτέμβριο γεννιούνται περισσότερα μωρά;
Αν και το καλοκαίρι ευνοεί τη λειτουργία των ωοθηκών, ο Σεπτέμβριος παραμένει στατιστικά ο πιο δημοφιλής μήνας γέννησης παγκοσμίως. Η εξήγηση κρύβεται ακριβώς 9 μήνες πίσω: τον Δεκέμβριο.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κορύφωση των συλλήψεων τον Δεκέμβριο σχετίζεται τόσο με την αυξημένη σεξουαλική δραστηριότητα κατά τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς (λόγω αδειών, χαλάρωσης και κατανάλωσης αλκοόλ), όσο και με ορισμένα «βιολογικά προνόμια» του χειμώνα. Μελέτες δείχνουν ότι η ποιότητα του σπέρματος τείνει να πέφτει τους θερμούς καλοκαιρινούς μήνες, ενώ παρουσιάζει εποχιακή αιχμή κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο.
Γιατί θέλουμε περισσότερο σεξ το καλοκαίρι;
Αν και οι συλλήψεις κορυφώνονται τον χειμώνα, οι άνθρωποι είναι βιολογικά προγραμματισμένοι να έχουν αυξημένη σεξουαλική επιθυμία το καλοκαίρι. Έρευνες δείχνουν ότι ο Ιούλιος είναι ο πιο σεξουαλικά ενεργός μήνας του έτους. Οι ειδικοί εξηγούν τους λόγους:
- Η ζέστη αυξάνει τους παλμούς: Η υψηλή θερμοκρασία αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος, μιμούμενη τα φυσικά σημάδια της σεξουαλικής διέγερσης.
- Το φως βελτιώνει τη διάθεση: Η αύξηση της σεροτονίνης λόγω του έντονου φωτός μάς κάνει πιο ανοιχτούς σε νέες εμπειρίες και σεξουαλικά δεκτικούς.
- Ορμονική «ένεση»: Οι μήνες με μεγαλύτερη διάρκεια ημέρας αυξάνουν τα ποσοστά ωορρηξίας στις γυναίκες, ενώ στους άνδρες παρατηρούνται εποχιακές διακυμάνσεις στα επίπεδα τεστοστερόνης.
- Όξυνση των αισθήσεων & έκθεση σάρκας: Το σώμα ανταποκρίνεται περισσότερο στο άγγιγμα το καλοκαίρι, ενώ τα λιγότερα ρούχα προσφέρουν έντονη οπτική διέγερση.
Στατιστικά Στοιχεία Γεννήσεων (CDC)
Η εποχικότητα αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στους μέσους όρους γεννήσεων ανά ημέρα, με τους καλοκαιρινούς και πρώτους φθινοπωρινούς μήνες να κρατούν τα σκήπτρα, σε αντίθεση με τον χειμώνα:
- Σεπτέμβριος: ~ 11.700 μωρά/ημέρα
- Αύγουστος: ~ 11.300 μωρά/ημέρα
- Ιούλιος: ~ 11.100 μωρά/ημέρα
- Φεβρουάριος: ~ 10.800 μωρά/ημέρα
- Ιανουάριος: ~ 10.400 μωρά/ημέρα
