Εξωσωματική και αυτισμός: Τι δείχνει μελέτη 1,3 εκατ. παιδιών
Υπάρχει σχέση ανάμεσα στην εξωσωματική και τον αυτισμό; Μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη από τον Καναδά εντόπισε μια μικρή αύξηση στη συχνότητα διάγνωσης διαταραχής αυτιστικού φάσματος σε παιδιά ατόμων με υπογονιμότητα. Τα αποτελέσματα, όμως, δεν δείχνουν ότι η εξωσωματική γονιμοποίηση προκαλεί αυτισμό. Η ίδια η υπογονιμότητα και ορισμένοι μαιευτικοί ή νεογνικοί παράγοντες φαίνεται να εξηγούν σημαντικό μέρος της συσχέτισης.
Τι εξέτασε η καναδική μελέτη
Η μελέτη δημοσιεύθηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open και συμπεριέλαβε 1.370.152 παιδιά που γεννήθηκαν στο Οντάριο του Καναδά από το 2006 έως το 2018. Οι ερευνητές συνέκριναν τέσσερις ομάδες, ανάλογα με τον τρόπο σύλληψης:
σύλληψη χωρίς ιατρική υποβοήθηση,
υπογονιμότητα χωρίς θεραπεία γονιμότητας,
πρόκληση ωορρηξίας ή ενδομήτρια σπερματέγχυση,
εξωσωματική γονιμοποίηση ή μικρογονιμοποίηση (ICSI).
Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε διάγνωση διαταραχής αυτιστικού φάσματος από την ηλικία των 18 μηνών και μετά. Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη: μπορεί να αναδείξει συσχετίσεις, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Εξωσωματική και αυτισμός: ποια ήταν τα αποτελέσματα
Σε σύγκριση με τη σύλληψη χωρίς υποβοήθηση, ο προσαρμοσμένος σχετικός κίνδυνος διάγνωσης αυτισμού ήταν κατά 20% υψηλότερος στην ομάδα της υπογονιμότητας χωρίς θεραπεία, κατά 21% υψηλότερος μετά από πρόκληση ωορρηξίας ή σπερματέγχυση και κατά 16% υψηλότερος μετά από εξωσωματική ή ICSI.
Τα ποσοστά αυτά είναι σχετικές συγκρίσεις και δεν σημαίνουν ότι 16% των παιδιών που γεννήθηκαν με εξωσωματική διαγνώστηκαν με αυτισμό. Οι καταγεγραμμένοι ρυθμοί ήταν 1,93 διαγνώσεις ανά 1.000 ανθρωποέτη στην ομάδα χωρίς υποβοήθηση, 2,49 στην ομάδα της υπογονιμότητας χωρίς θεραπεία και περίπου 2,7 στις δύο ομάδες θεραπείας γονιμότητας.
Οι θεραπείες γονιμότητας δεν φάνηκαν να αποτελούν την κύρια αιτία
Όταν οι ερευνητές περιόρισαν την ανάλυση μόνο στα άτομα με υπογονιμότητα, η πρόκληση ωορρηξίας ή σπερματέγχυση και η εξωσωματική γονιμοποίηση ή ICSI δεν συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με την υπογονιμότητα χωρίς θεραπεία. Αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η υποκείμενη υπογονιμότητα, και όχι απαραίτητα οι τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, μπορεί να βρίσκεται πίσω από μέρος της παρατηρούμενης σχέσης.
Επιπλέον, η μικρογονιμοποίηση ICSI δεν συσχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τη συμβατική εξωσωματική στην ίδια μελέτη.
Ο ρόλος της πολύδυμης κύησης και του πρόωρου τοκετού
Η ανάλυση έδειξε ότι μαιευτικοί και νεογνικοί παράγοντες μεσολαβούσαν σε σημαντικό βαθμό στη συσχέτιση. Μεταξύ αυτών ήταν η πολύδυμη κύηση, ο πρόωρος τοκετός, η καισαρική τομή και η σοβαρή νεογνική νοσηρότητα. Ειδικά μετά από εξωσωματική ή ICSI, η πολύδυμη κύηση φάνηκε να εξηγεί μεγάλο μέρος της σχέσης που παρατηρήθηκε.
Το εύρημα υποστηρίζει τις προσπάθειες περιορισμού των πολύδυμων κυήσεων και την προσεκτική παρακολούθηση της εγκυμοσύνης μετά από θεραπεία γονιμότητας. Δεν αποτελεί λόγο πανικού ούτε αιτία να αποφεύγεται μια ενδεδειγμένη θεραπεία.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τους υποψήφιους γονείς
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η εξωσωματική προκαλεί αυτισμό. Καταγράφει μια μικρή στατιστική συσχέτιση σε επίπεδο πληθυσμού και δείχνει ότι παράγοντες που σχετίζονται με την υπογονιμότητα, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης περιορισμούς: δεν υπήρχαν αναλυτικά στοιχεία για την αιτία της υπογονιμότητας, τη χρήση δότη, τις επιμέρους τεχνικές εξωσωματικής ή την ηλικία του πατέρα. Συνεπώς, τα αποτελέσματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την πρόβλεψη του κινδύνου ενός συγκεκριμένου παιδιού.
Όσοι εξετάζουν την εξωσωματική γονιμοποίηση μπορούν να συζητήσουν με τον γιατρό τους τη δική τους κατάσταση, τις επιλογές για περιορισμό της πολύδυμης κύησης και το κατάλληλο πλάνο παρακολούθησης. Η απόφαση για θεραπεία πρέπει να βασίζεται σε εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση και όχι σε έναν μεμονωμένο σχετικό δείκτη κινδύνου.
Επιστημονικός Υπεύθυνος ιστοσελίδας– ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΙΩΖΟΣ MRCOG – Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος. Μέλος Βρετανικού Κολεγίου Μαιευτήρων Γυναικολόγων. Εξειδίκευση στην Υπογονιμότητα και στην Ανθρώπινη Αναπαραγωγή.
Πηγές
Velez et al. – Infertility and Risk of Autism Spectrum Disorder in Children (JAMA Network Open)
Queen’s University – Research evaluates infertility and risk of autism spectrum disorder
Ιατρική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη συμβουλή από γιατρό.
